در سه نوشتار پیشین کمی درباره ترکان و تاریخچه آن نوشتم.در این نوشتار به ریشه نام آذربایجان و چگونگی پدید آمدن این نام اشاره میکنم.لازم میدانم که اشاره کنم آنچه در پی میاید بر گرفته از لغتنامه علامه فقید دهخدا و چند منبع دیگر میباشد.
بی هیچ تردیدی این نام پارسی است.قسمت اول آن-آذر- به معنای آتش میباشد و البته بر کسی اهمیت و قداست آتش در ایران باستان پوشیده نیست.قسمت دوم به روایتی اسم مکان یعنی محل پاسداری یا بوجود آمدن آتش میباشد.بنابر بخش اول شاهنامه یا بخش اساطیری،هوشنگ شاه برای دفع مار،سنگی پرتاب کرد،مار کشته نشد اما بر اثر برخورد سنگ با سنگ آذرخشی پدید آمد که باعث کشف آتش شد.پس آنچه از آذرخش پدید آمد آذر نامیده شد.
در تاریخ این نام نزد هر قومی بنابر گویش ها و لهجه های متعدد،اسامی مختلفی بر خود گرفته که از این قبیلند:آذربیجان به گویش تازی،آذربایقان،ارمنی و دیگر اسامی مانند آذربادگان،بایجان آبادگان،بایگان و جز این آمده است.این روایت شادروان احمد کسروی تبریزی بود.
اما دیگر مورخین از جمله استرابو و پارتولد روایت علمی تر دارند که اینگونه است.
هخامنشیان که از مادهای آریایی بودند،ساتراپی را که ولایات ماد نشین را شامل میشدند،آتروپات مینامیدند.
پس از حمله اسکندر قسمتی از این ساتراپ با مقاومت در برابر اسکندر و جانشینانش استقلال خود را حفظ کرد بدین جهت آنجا به ماد کوچک یا ماد خرد شهرت یافت.البته از سرداری آتورپات نام برده شده و دقیقاً مشخص نیست به والی این ساتراپ آتورپات میگفتند یا بدلیل دلاوری های وی این ساتراپ،آتورپات نام گرفت ولی هر چه که باشد،یونانیان این ناحیه را آتورپاتن، پارسیان آتورپادگان و همچنین ارامنه ،اترپادقان میخواندند.
اما ناحیه شمال ارس-اران-،آذربایجان نام نداشت.این ناحیه را اروپائیان البانی -غیر از البانی بالکان-میخواندند.
ساکنین این خطه ارانیان بودند که آریایی بوده و هیچ نزدیکی با اقوام تورک آلتایی نداشتند زیرا تورک ها از شرق آمده بودند،زردنژاد و هم خانواده اقوام مغول بودند.
چرایی اطلاق تورک به آذری ها را باید در سیاست های روسیه تزاری و پس از آن شوروی سوسیالیستی جست که به منظور یک پارچه نشان دادن اقوامی که از مغولستان امروزی تا اسیای میانه امتداد داشتند،سعی در هم خانواده و هم نژاد نشان دادن این اقوام تا شمال ارس داشتند،اما خصوصیات گونه شناسی لااقل دو تیره آذری-آریایی و همچنین ارمنی، هیچ نشانه ای از شباهت یا هم خانوادگی با نژاد زرد و آلتایی نداشت.
برایند و اختصار تحقیقات حاکی از آن است که ارس،نقطه تلاقی سه تیره ارمنی،ارانی و آذربایجانی است که ارانیان و آذری ها،آریایی و ارامنه هم ارمنی نژاد هستند.بنابرین دو طرف ارس بخشی از شاهنشاهی ایران بوده و ارمنستان نیز به مدت هزار سال محل منازعه پارسیان و رومیان بوده و بارها دست به دست شده است.
بی هیچ تردیدی این نام پارسی است.قسمت اول آن-آذر- به معنای آتش میباشد و البته بر کسی اهمیت و قداست آتش در ایران باستان پوشیده نیست.قسمت دوم به روایتی اسم مکان یعنی محل پاسداری یا بوجود آمدن آتش میباشد.بنابر بخش اول شاهنامه یا بخش اساطیری،هوشنگ شاه برای دفع مار،سنگی پرتاب کرد،مار کشته نشد اما بر اثر برخورد سنگ با سنگ آذرخشی پدید آمد که باعث کشف آتش شد.پس آنچه از آذرخش پدید آمد آذر نامیده شد.
در تاریخ این نام نزد هر قومی بنابر گویش ها و لهجه های متعدد،اسامی مختلفی بر خود گرفته که از این قبیلند:آذربیجان به گویش تازی،آذربایقان،ارمنی و دیگر اسامی مانند آذربادگان،بایجان آبادگان،بایگان و جز این آمده است.این روایت شادروان احمد کسروی تبریزی بود.
اما دیگر مورخین از جمله استرابو و پارتولد روایت علمی تر دارند که اینگونه است.
هخامنشیان که از مادهای آریایی بودند،ساتراپی را که ولایات ماد نشین را شامل میشدند،آتروپات مینامیدند.
پس از حمله اسکندر قسمتی از این ساتراپ با مقاومت در برابر اسکندر و جانشینانش استقلال خود را حفظ کرد بدین جهت آنجا به ماد کوچک یا ماد خرد شهرت یافت.البته از سرداری آتورپات نام برده شده و دقیقاً مشخص نیست به والی این ساتراپ آتورپات میگفتند یا بدلیل دلاوری های وی این ساتراپ،آتورپات نام گرفت ولی هر چه که باشد،یونانیان این ناحیه را آتورپاتن، پارسیان آتورپادگان و همچنین ارامنه ،اترپادقان میخواندند.
اما ناحیه شمال ارس-اران-،آذربایجان نام نداشت.این ناحیه را اروپائیان البانی -غیر از البانی بالکان-میخواندند.
ساکنین این خطه ارانیان بودند که آریایی بوده و هیچ نزدیکی با اقوام تورک آلتایی نداشتند زیرا تورک ها از شرق آمده بودند،زردنژاد و هم خانواده اقوام مغول بودند.
چرایی اطلاق تورک به آذری ها را باید در سیاست های روسیه تزاری و پس از آن شوروی سوسیالیستی جست که به منظور یک پارچه نشان دادن اقوامی که از مغولستان امروزی تا اسیای میانه امتداد داشتند،سعی در هم خانواده و هم نژاد نشان دادن این اقوام تا شمال ارس داشتند،اما خصوصیات گونه شناسی لااقل دو تیره آذری-آریایی و همچنین ارمنی، هیچ نشانه ای از شباهت یا هم خانوادگی با نژاد زرد و آلتایی نداشت.
برایند و اختصار تحقیقات حاکی از آن است که ارس،نقطه تلاقی سه تیره ارمنی،ارانی و آذربایجانی است که ارانیان و آذری ها،آریایی و ارامنه هم ارمنی نژاد هستند.بنابرین دو طرف ارس بخشی از شاهنشاهی ایران بوده و ارمنستان نیز به مدت هزار سال محل منازعه پارسیان و رومیان بوده و بارها دست به دست شده است.
